Strona wykorzystuje pliki cookies, jeśli wyrażasz zgodę na używanie cookies, zostaną one zapisane w pamięci twojej przeglądarki. W przypadku nie wyrażenia zgody nie jesteśmy w stanie zagwarantować pełnej funkcjonalności strony!

SocjoKato: Próżnia w społeczeństwie czy w socjologii? - wykład Mikołaja Pawlaka

Polskie Towarzystwo Socjologiczne (oddział Katowice) i Regionalny Instytut Kultury w Katowicach zapraszają na kolejne spotkanie Socjologicznego Klubu Dyskusyjnego, które odbędzie się w środę, 20 marca 2019 roku, o godzinie 17.00. Tym razem tematem spotkania będzie próżnia socjologiczna, a prelekcję wygłosi socjolog z Uniwersytetu Warszawskiego – dr hab. Mikołaj Pawlak.

Wykład będzie komentarzem do teoretycznych i badawczych praktyk polskich socjologów, którzy stosowali w swoich analizach koncepcję „próżni socjologicznej” opracowaną przez profesora Stefana Nowaka. Autor ten badając nasze społeczeństwo w czasach realnego socjalizmu twierdził że:

pomiędzy poziomem grup pierwotnych a poziomem narodowej społeczności – z punktu widzenia identyfikacji ludzi i ich emocjonalnego zaangażowania – istnieje rodzaj próżni socjologicznej. Gdybyśmy chcieli naszkicować gigantyczny „socjogram” oparty na ludzkich poczuciach grupowej więzi i identyfikacji, to tak pojęta społeczna struktura naszego kraju jawiłaby się jako „federacja” grup pierwotnych, rodzin i grup opartych na przyjaźni, zjednoczonych w narodowej wspólnocie z bardzo słabymi innymi typami więzi pomiędzy tymi dwoma poziomami” (Nowak 1979 :160).

Przedyskutowane będą między innymi badania autorów, które zdaniem prelegenta zaliczyć można do stanowisk krytykujących tę tezę jako:

- opartą na syntezie i intuicji: autorzy twierdzą, że teza o próżni socjologicznej została sformułowana w sposób krańcowy, prowokacyjny i prowokujący do prób jej obalania, a przynajmniej łagodzenia” (M. Grabowska, A. Sułek 1992);

- efekt wynikający z doboru próby: badani byli respondenci z dużych ośrodków miejskich (Warszawa i Kielce) oraz nadreprezentacja respondentów wykształconych (P. Starosta 1995);

- efekt reguły kciuka w interpretacji danych: czyli zlekceważenie znaczenia miejsca pracy jako źródła więzi społeczno-zawodowych;

- mocne założenia na temat modelu identyfikacji społecznych Polaków (założenie, że w innych społeczeństwach uprzemysłowionych jest wyższy poziom identyfikacji z grupami pośrednimi (J. Wedel 1992; A. Cześnik 2008);

- artefakt metodologii ankietowej i grupistycznej teorii społeczeństwa – (Brubaker 1996) społeczeństwo składa się z grup, a te są konstytuowane przez poczucie przynależności do nich. Istotne dla procesów społecznych są tylko te struktury, które znajdują swój obraz w świadomości jednostek.

 

Autor odniesie się do twierdzeń, że:

- Teza o próżni socjologicznej jest przykładem kluczowego napięcia w socjologii uprawianej w Polsce. Próba jednoczesnego zachowania uniwersalnej naukowości z lokalną doniosłością wniosków (M. Bucholc 2016).

- Teza o próżni socjologicznej funkcjonuje jako swoisty intelektualny artefakt quasi – aksjomat o społeczeństwie polskim (Cześnik 2008. Ilustruje ona zjawisko „niewolniczego przywiązania” do dużych wspólnot historycznych (Abrutyn 2016).

W wystąpieniu wskazane zostaną argumenty, iż tezy o próżni socjologicznej bardzo często oderwane są od jej podstaw empirycznych. Następuje bowiem przesunięcie dyskusji o braku struktur pośrednich, zamiast mowy o słabych identyfikacjach z tymi strukturami. Autorzy zapominają o funkcjach komponentu makro społecznego (mowa o braku identyfikacji jako efekcie słabości struktur szerszych niż grupy pierwotnej oraz pomijanie identyfikacji z narodem lub Kościołem jako dyspozycji politycznej a nie aksjologicznej)

Spotkanie będzie więc interesującą okazją do zweryfikowania naszych sposobów definiowania relacji pomiędzy małymi i wielkimi strukturami społecznymi. W debacie zostaną one umiejscowione nie tylko w aspekcie historycznym, lecz również w kontekście zmian jakim podlega polskie społeczeństwo w dobie globalizacji i kulturowo-politycznej konfrontacji konserwatyzmu z neoliberalizmem.

Dr hab. Mikołaj Pawlak - pracuje w Instytucie Profilaktyki Społecznej i Resocjalizacji Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie kieruje Katedrą Socjologii Norm, Dewiacji i Kontroli Społecznej.

Pełni również funkcje wiceprzewodniczącego Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Socjologicznego. Jego zainteresowania badawcze to miedzy innymi teoria nowego instytucjonalizmu, studia nad migracjami i socjologia wiedzy.

W najnowszej książce pt. "Tying Micro and Macro” (PL Bern, 2018) krytycznie dyskutuje tezę o próżni socjologicznej, wprowadzoną do polskiej socjologii przez Stefana Nowaka. Przedstawia jej wykorzystywanie w teoretycznych debatach o stanie więzi społecznych na poziomie mikro i makro przez badaczy różnych nurtów polskiej socjologii. Krytykując polityczne interpretacje tej tezy omawia, w jaki sposób teoria pól i analiza sieci społecznych jest przydatna do pogodzenia klasycznego podziału mikro-makro.

Wywiad z prelegentem, dr hab. Mikołajem Pawlakiem można przeczytać w tygodniku POLITYKA nr 9/2019 (27.02–5.03.2019).


RIK Facebook

Rozmiar czcionki

A- A A+

Projekt Śląskie Digitarium Image Decription
loader

Wybrane z naszej galerii

Szkolenie emocj...
Image Detail Image Download
Ogólnopolska di...
Image Detail Image Download
Wernisaż wystaw...
Image Detail Image Download
Wernisaż wystaw...
Image Detail Image Download